salvador dali

Surrealizm miał być powojennym buntem przeciwko skostniałemu klasycyzmowi, realizmowi, empiryzmowi, przenikliwemu racjonalizmowi i pozostałym po skraju XIX wieku utylitaryzmowi. Kierunek został zapoczątkowany we Francji w latach 20 – tych ubiegłego wieku. Chodziło o osiągnięcie artystycznej spontaniczności, uwolnienie się spod jarzma wszędobylskiego kanonu i skupienie nie na tym, co jest otaczającą rzeczywistością, ale na podświadomości, wewnętrznej psychice. Obrazy surrealistyczne inspirowane były przez sny, mary nocne, halucynacje, baśnie i mity. Nie bez wpływu na wspomniane obrazy, pozostawała też twórczość dziecięca i prace osób umysłowo chorych, którym – tak, jak w epoce romantyzmu – nadawano szczególnego znaczenia.

Co ciekawe – biorąc pod uwagę powszechne kojarzenie Salvadora Dalego jako „sztandarowego” surrealisty, którego obrazy osadzone były de facto w kubizmie – nurt nadrealizmu kubistyczną formę negował, tak samo zresztą, jak przekreślał wszelką geometrię, powtarzalność i szeroko rozumianą matematyczność. Surrealizm miał być przeciwieństwem norm artystycznych, wyrazem szaleństwa, swobodą w doborze technik.

Surrealizm semantyczny, to neologizm Guillaume'a Apollinaire'a. To on właśnie, w 1917 roku -  opublikował przełomowy jak się potem okazało tekst opery buffo, z jeszcze bardziej przełomowym podtytułem „opera surrealistyczna”. Jednak za głównego teoretyka i współtwórcę ruchu uznaje się Bretona, którego wspomniany Dali namaścił nawet na chwilę swoim drugim ojcem, a który - „surrealistyczny podtytuł” podchwycił i wespół z Maxem Ernstem – stworzył podwaliny twórczego ruchu. 

Breton był autorem surrealistycznych manifestów i mentorem malarzy, którzy zachwyceni jego filozoficzno – artystycznymi wizjami, tworzyli obrazy nowoczesne pod surrealistycznym wezwaniem.

Młodych twórców pociągały nie tylko surrealistyczne obrazy i dowolność formy. Atrakcyjna była też cyganeryjna otoczka pseudofilozoficzna. Surrealiści pisali dla przykładu obrazoburcze, prowokacyjne listy do papieża, Dalajlamy i rektorów największych uczelni i afiszowali się w sposób niemalże cyrkowy ze swoimi swobodnymi etycznie poglądami. Byli w tym wszystkim groteskowi, prześmiewczy i na wskroś komunistyczni.

Ruch zyskiwał na tak szybkiej popularności, że w 1924 roku  powstało Biuro Poszukiwań Surrealistycznych stanowiące rodzaj poradni dla malarzy, poetów i surrealistycznych pisarzy.

Surrealizm zakorzenił się we Francji, ale z czasem – zaczął oddziaływać na pozostałe kraje europejskie, Stany Zjednoczone, Chile czy Meksyk. W 1938 roku doszło do międzynarodowej wystawy surrealizmu w Paryżu, na której swoje nowoczesne obrazy przedstawiło 70. twórców z całego świata.